Η περίπτωση της μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας μέσω εταιρειών offshore.

Στο άρθρο 51Β του ν.2238/1994 αναφέρεται πως […] «κάθε άλλη κατηγορία δαπάνης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 17 και 31 του παρόντος Κώδικα (σ.σ 2238/1994) , που καταβάλλονται ή οφείλονται από πρόσωπο που είναι σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 101 του παρόντος Κώδικα (σ.σ 2238/1994) υποκείμενο φόρου και το οποίο είναι κάτοικος ή έχει την έδρα του ή διατηρεί μόνιμη εγκατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 100 (σ.σ 2238/1994) στην Ελλάδα, προς φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, που είναι κάτοικος ή έχει την καταστατική ή πραγματική έδρα ή είναι εγκατεστημένος σε κράτος μη συνεργάσιμο, δεν αναγνωρίζονται ως δαπάνες που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδά του ή από το φορολογητέο εισόδημά τους, εκτός αν ο ενδιαφερόμενος αποδείξει ότι οι δαπάνες αυτές αφορούν πραγματικές και συνήθεις συναλλαγές και δεν έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταφορά κερδών ή εισοδημάτων ή κεφαλαίου με σκοπό τη φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή».

Επομένως δεν επιτρέπεται η έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων των αποσβέσεων επί των πάγιων περιουσιακών στοιχείων τους, τα οποία αγοράζονται από εξωχώρια εταιρία εκτός και αν αποδειχθεί πως  ότι οι δαπάνες για την αγορά των παγίων  αφορούν πραγματικές και συνήθεις συναλλαγές.

 

Απόδειξη μαχητού τεκμηρίου και έκπτωση των δαπανών

Για την απόδειξη του μαχητού τεκμηρίου, θα πρέπει ο φορολογικός έλεγχος να λαμβάνει υπόψη του στοιχεία από τα οποία αποδεικνύεται ότι η συναλλαγή πραγματικά έχει λάβει χώρα και ότι έχει αποφέρει πραγματικό οικονομικό όφελος στην ελεγχόμενη επιχείρηση που πραγματοποίησε τις σχετικές δαπάνες (αγορές, παροχή υπηρεσιών κ.λπ.). Ενδεικτικά αναφέρονται τα ακόλουθα στοιχεία:

α) - Ύπαρξη εμπορικής συμφωνίας ή σύμβασης έργου με την αλλοδαπή εταιρεία, που να ορίζει τους όρους της συναλλαγής (αντικείμενο, διάρκεια, τίμημα, τρόπους πληρωμής και υποχρεώσεις των μερών) και να έχει κατατεθεί στη ΔΟΥ με βάση τις διατάξεις της παρ. 16 του άρθρου 8 του Ν.1882/1990 (τριμηνιαίες καταστάσεις).

  • Καταβολή του τιμήματος αγοράς (τιμολόγια και τραπεζικά εμβάσματα).
  • Πραγματική μεταφορά και λήψη των αγαθών (τελωνειακά έγγραφα) ή την πραγματική παροχή των υπηρεσιών (πρωτόκολλο ολοκλήρωσης και παράδοση του έργου).

β) Η αλλοδαπή εταιρεία να πραγματοποιεί ουσιαστική επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένη, δηλαδή:

  • Να έχει αποδεδειγμένα φυσική υπόσταση στη χώρα εγκατάστασής της (έδρα ή μόνιμη εγκατάσταση, μόνιμα απασχολούμενο προσωπικό κ.λπ.). Ισολογισμοί της αλλοδαπής εταιρείας και στοιχεία σχετικά με την οργάνωσή της δεν θεωρούνται από μόνα τους επαρκή αποδεικτικά στοιχεία.
  • Δεν αρκεί να είναι φορολογικός κάτοικος της αλλοδαπής χώρας στην οποία έχει την έδρα της, αλλά να φορολογείται και εκεί.

γ) Η δαπάνη να είναι παραγωγική. Για παράδειγμα, δεν αναγνωρίζεται δαπάνη διαφήμισης, είτε στο σύνολό της είτε το μέρος αυτής που δεν αφορά στην Ελλάδα (π.χ. δαπάνη ελαστικών αυτοκινήτων που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για κίνηση πάνω σε πάγο, είδος τροφίμων ή ποτών που δεν καταναλώνονται στην Ελλάδα κ.λπ.). (ΠΟΛ.1225/26.10.2011).

 

Επομένως, οι επιχειρήσεις που αγοράζουν πάγια περιουσιακά στοιχεία από εξωχώρια εταιρία θα πρέπει να αποδείξουν ότι οι δαπάνες αυτές αφορούν πραγματικές και συνήθεις συναλλαγές.

Η ανωνυμία που επιτυγχάνεται μέσω μιας υπεράκτιας εταιρείας και αναφορικά με την μεταβίβαση ακινήτου, προστατεύει τον ιδιοκτήτη από διάφορες δυσκολίες όπως π.χ. στην περίπτωση που ένας σύζυγος παίρνει διαζύγιο και δεν θέλει να χάσει το ακίνητο του κατά την διανομή της οικογενειακής περιουσίας, καθώς το ακίνητο αυτό ανήκει τυπικά σε μια εταιρεία που οι ιδιοκτήτες της είναι άγνωστοι. Το μόνο που χρειάζεται για να συντελεστεί η μεταβίβαση ενός ακινήτου που ανήκει σε offshore εταιρεία (λόγω κληρονομικής διαδοχής, πώλησης κλπ) χωρίς φορολόγηση, είναι  να αλλάξουν χέρια οι μετοχές της offshore εταιρείας στο εξωτερικό στην έδρα της, αφού αυτές (οι μετοχές) εκδίδονται στον κομιστή. Πλέον με τα σύγχρονα μέσα τηλεπικοινωνίας, η μεταβίβαση έχει μετατραπεί σε ακόμη πιο απλή διαδικασία.  Κοινώς, όταν πωλείται το ακίνητο και διενεργείται η πώληση-παράδοση των μετοχών, γλιτώνει ο αγοραστής τον φόρο μεταβίβασης ακινήτου και οι κληρονόμοι τους δεν πληρώνουν φόρο κληρονομιάς.

Με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο αποφεύγεται η καταβολή του σχετικού φόρου αλλά και ο κίνδυνος κατάσχεσης, μιας και η ανεύρεση του αληθινού ιδιοκτήτη προσκρούσει σε πολύ σημαντικές δυσχέρειες, επιτυγχάνεται, δε, και η αποφυγή δεσμεύσεων ατομικής περιουσίας με την διασφάλιση από μελλοντικές διεκδικήσεις δανειστών. Αυτό δεν είναι απόλυτο πάντως, αφού στην ελληνική δικαστηριακή πραγματικότητα υπάρχουν αποφάσεις που δικαιώνουν τον δανειστή και διατάζεται η άρση της νομικής προσωπικότητας, εφόσον υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία επαρκή για τον αληθινό δικαιούχο. Ως προς την ζήτημα της έδρας, ήδη αναφερθήκαμε ανωτέρω στη σχετικό νομολογία του ΑΠ για την επίλυση αυτού.

Επιπλέον, δεν υπάρχει τεκμήριο απόκτησης (πόθεν έσχες) του ακινήτου, ούτε φορολογείται το κεφάλαιο για την αγορά του ακινήτου. Επιστρέφοντας στην περίπτωση κληρονομικής διαδοχής ή και δωρεάς, γονικής παροχής ή μεταβίβασης του ακινήτου, ο νέος ιδιοκτήτης του ακινήτου θα λάβει το σύνολο των μετοχών και ουδέποτε θα καταβληθεί φόρος μεταβίβασης, κληρονομιάς, γονικής παροχής ή δωρεάς. Πολύ σημαντικό είναι, επίσης, και ότι σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου δεν θα καταβληθεί φόρος υπεραξίας. Παρεμπιπτόντως υπογραμίζουμε ότι οι offshore εταιρείες δεν έχουν υποχρέωση να τηρούν βιβλία και στοιχεία στην Ελλάδα (κατά τον Ν. 3522/2006 και το άρθρο 27 αυτού). Ωστόσο δεν παύουν να έχουν κάποιες υποχρεώσεις έναντι των κρατικών αρχών ως προς τη φορολόγηση τους. Πιο συγκεκριμένα, εφόσον εξωχώρια εταιρεία διατηρεί ακίνητο στην Ελλάδα, τότε υπάρχει υποχρέωση για τα εξής :

 

  • Καταβολή φόρου μεταβίβασης (ΦΜΑ) όταν αγοράζουν το ακίνητο. Για τα παλιά ακίνητα ο φόρος (ΦΜΑ) ανέρχεται σε 8-10%. Για τα νεόδμητα ακίνητα που έχουν ανεγερθεί με άδεια μετά την 1/1/2006 καταβάλλεται ΦΠΑ 23%.
  • Από την 1η Ιανουαρίου 2013 η φορολόγηση επεκτάθηκε και στους πωλητές ακινήτων επί τής υπεραξίας που προκύπτει κατά την πώληση (20%).
  • Ετήσιος φόρος 15% επι της αξίας των ακινήτων που βρίσκονται στην Ελλάδα και που ανήκουν σε αλλοδαπές εταιρείες, οι οποίες δεν έχουν καμία δραστηριότητα στην χώρα της έδρας τους. Επίσης, οι εταιρείες αυτές δεν έχουν καμία δραστηριότητα ούτε και στην χώρα στην οποία βρίσκονται τα ακίνητα τα οποία κατέχουν. Καταβάλλεται 1 φορά το έτος (εντός του μηνός Μάιου) ( άρθρο 16 του Ν. 3091/2002 και σχετική ΠΟΛ 1041/2003). Ο φόρος 15% πληρώνεται στην εφορία στις 20 κάθε Μαΐου.

Με την υπ’ αριθμόν ΠΟΛ 1028/2009 εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών νομοθετήθηκε ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης του ειδικού φόρου επι των ακινήτων 3% για το έτος 2009. Ο φόρος 3% έγινε 15% με το άρθρο 57 του ν. 3842/2010.

Ωστόσο η μεταβίβαση ακινήτου μέσω εξωχώριων εταιρειών ενέχει και μη αμελητέα μειονεοκτήματα.

Το πρώτο και σημαντικότερο είναι η καταβολή φόρου 15% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι σταδιακά με την πάροδο του χρόνου η αξία του ακινήτου καταβάλλεται σε φόρο, εξ ου και από την θέσπιση της εν λόγω υποχρέωσης πολύ ήταν αυτοί που έσπευσαν να αναμεταβιβάσουν το ακίνητο από εξωχώρια εταιρεία σε φυσικά πρόσωπα, ως σημειώσαμε και ανωτέρω.  Ακόμα, λόγω της αδιαφάνειας που επικρατεί, τυχόν τρίτος ως αγοραστής, εκ των πραγμάτων, δεν μπορεί παρά να είναι πολύ επιφυλακτικός στην αγορά των μετοχών, γιατί είναι αδύνατον να γνωρίζει τυχόν άλλες υποχρεώσεις της εξωχώριας εταιρείας. Εξ ου και οι μεταβιβάσεις συνήθως λαμβάνουν χώρα μεταξύ προσώπων πλησίον του ιδρυτή και αληθινού δικαιούχου. Ως μειονέκτημα αναφέρεται, ακόμα, και ο φόρος που καταβάλλεται για τα εικονικά ενοίκια που εισπράττει από αυτόν που κατοικεί στο ακίνητο (συνήθως τον πραγματικό ιδιοκτήτη), ενώ, τέλος, η εξωχώρια εταιρεία πληρώνει φόρο κατοχής του ακινήτου.

 

Σχετική Νομολογία : παρένθετο πρόσωπο κατά τον ν. 3091/2002 και έκταση ευθύνης αυτού, φόρος εισοδήματος που προκύπτει από εκμετάλλευση ακινήτου που κατέχει υπεράκτια εταιρεία

 

Διοικ Πρωτ Πειραιά (Μον.) 3873/2011 (περίληψη) :

Καταλογισμός φόρος εισοδήματος σε βάρος OFFSHORE εταιρείας - Φορολογική ευθύνη παρένθετων προσώπων -. Επιβολή φόρου εισοδήματος σε offshore εταιρείας. Απόρριψη ισχυρισμών προσφεύγοντος υποχρέου ότι ως δικηγόρος της, έχει υπογράψει και αποδεχθεί ως νόμιμος εκπρόσωπος τα πρακτικά διοικητικής επίλυσης της διαφοράς για τους επιβληθέντες φόρους εισοδήματος σε βάρος της υπεράκτιας αυτής εταιρείας για τα οικονομικά έτη 1995 έως 2001, επειδή κοινοποίηση της ατομικής ειδοποίηση, έγινε λόγω της ιδιότητα του ως παρένθετου προσώπου - πραγματικού ιδιοκτήτη (beneficial owner) της ελεγχόμενης εταιρείας, και όχι λόγω της ιδιότητας του ως νομίμου εκπροσώπου της ανωτέρω εταιρείας. Και τούτο διότι εκτός των άλλων σε γενόμενη κατάσχεση εγγράφων στο γραφείο του είχε βρεθεί συμφωνητικό σύμφωνα με το οποίο ο ίδιος και η σύζυγός του, όπως ρητά δηλώνεται από τον ίδιο στο ανωτέρω συμφωνητικό, ήταν ήδη, πραγματικοί ιδιοκτήτες (beneficial owner) της ανωτέρω υπεράκτιας εταιρείας.

Παρατίθεται απόσπασμα με κρίσιμα πραγματικά περιστατικά ανάλογα με το υπό εξέταση αντικείμενο μας και το διατακτικό του δικαστηρίου αναφορικά με την έκταση ευθύνης του παρένθετου προσώπου :

“..........Εξάλλου, στα άρθρα 15 παρ. 1 , 16 παρ. 1 και 17 του ν. 3091/2002 «περί ειδικού φόρου επί ακινήτων» ορίζεται ότι: «1. Νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες της παρ. 3 του άρθρου 51Α του Κ.Φ.Ε. (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος), που έχουν εμπράγματα δικαιώματα πλήρους ή ψιλής κυριότητας ή επικαρπίας σε ακίνητα τα οποία βρίσκονται στην Ελλάδα, καταβάλλουν ειδικό ετήσιο φόρο δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί της αξίας αυτών, όπως προσδιορίζεται στο άρθρο 17 του νόμου αυτού... (15 παρ.1)... 1. Παρένθετα πρόσωπα ευθύνονται σε ολόκληρο με τον υπόχρεο για την καταβολή του φόρου που προβλέπεται στο προηγούμενο άρθρο. Για τους σκοπούς του νόμου αυτού, παρένθετο πρόσωπο είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που συμμετέχει με οποιαδήποτε μορφή ή ποσοστό σε νομικό πρόσωπο, της παρ.1 του άρθρου 15, που έχει κυριότητα ή επικαρπία σε ακίνητο ή συμμετέχει σε τρίτο νομικό πρόσωπο που έχει κυριότητα ή άλλα εμπράγματα δικαιώματα σε ακίνητο ή παρεμβάλλεται με οποιοδήποτε τρόπο στη σειρά των συμμετοχών στο κεφάλαιο ενός νομικού προσώπου... (άρθρο 16 παρ.1)... 1. Χρόνος γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης είναι η 1η Ιανουαρίου κάθε έτους. 2. Για τον υπολογισμό του φόρου λαμβάνεται υπόψη η αξία που έχουν τα ακίνητα και τα εμπράγματα σε αυτά δικαιώματα κατά την 1η Ιανουαρίου του έτους φορολογίας, για τον προσδιορισμό της οποίας εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 10 του Ν. 2961/2001. «3. Υποχρέωση υποβολής δήλωσης ειδικού φόρου επί των ακινήτων έχουν: α) Οι νομικές οντότητες και τα νομικά πρόσωπα που είναι υπόχρεα στο φόρο σύμφωνα με το άρθρο 15 του νόμου αυτού. β)... γ)... Τέλος, στο άρθρο 51 Α του Κ.Φ.Ε. (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος - ν. 2238/1994 (ΦΕΚ 151 Α’) ορίζεται ότι: 1... 2... 3. Νομική οντότητα για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Κώδικα, θεωρείται κάθε νομικό πρόσωπο, οργανισμός, υπεράκτια ή εξωχώρια εταιρεία (offshore κ.λπ.), κάθε μορφής εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων (private investment company κ.λπ.), κάθε μορφής καταπίστευμα (trust, Anstalt κ.λ.π.) ή οποιοδήποτε μόρφωμα παρόμοιας φύσης, κάθε μορφής ίδρυμα (foundation, Stiftung κ.λ.π.) ή οποιοδήποτε μόρφωμα παρόμοιας φύσης, κάθε μορφή προσωπικής επιχείρησης ή οποιαδήποτε οντότητα προσωπικού χαρακτήρα, κάθε μορφής κοινή επιχείρηση, κάθε μορφής εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίου ή περιουσίας ή διαθήκης ή κληρονομιάς ή κληροδοσίας ή δωρεάς, κάθε φύσης κοινοπραξία, κάθε μορφής εταιρεία αστικού δικαίου και κάθε άλλο πιθανό μόρφωμα εταιρικής οργάνωσης, ανεξαρτήτως νομικής προσωπικότητας και κερδοσκοπικού ή μη χαρακτήρα....”

“.........5. Στην προκείμενη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου, μεταξύ των οποίων και η από 07-02-2008 έκθεση ελέγχου φορολογίας εισοδήματος, προκύπτουν τα εξής: Η εταιρεία με την επωνυμία «....», σε βάρος της οποίας έχει εκδοθεί η προσβαλλόμενη υπ αριθμ. 3348/06-05-2008 ταμειακή βεβαίωση, είναι αλλοδαπή εταιρεία με έδρα στην Monrovia της Λιβερίας που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα στις 02-04-1987 και είχε ως αντικείμενο την εκμετάλλευση ενός ακινήτου. Ειδικότερα, η ανωτέρω εταιρεία εκμεταλλευόταν ένα ακίνητο, ευρισκόμενο στην Εκάλη (επί των οδών που αφορούσε οικόπεδο εμβαδού 2.885,40 τ.μ., με οικία αποτελούμενη από ισόγειο επιφάνειας 160 τ.μ. και πρώτο όροφο επιφάνειας 89 τ.μ. το οποίο εκμίσθωσε στο από 01-02-1994. Ακολούθως, με το υπ αριθμ. 5282/30-04-2002 συμβόλαιο μεταβίβασης ακινήτου πωλήθηκε στον ήδη ανακόπτοντα και στη σύζυγο του το ανωτέρω ακίνητο, στο οποίο είχαν γίνει προσθήκες επέκτασης βάσει των 1232/1990 και 1877/1991 οικοδομικών αδειών (υπόγειο 548,32 τ.μ., ισόγειο 519 τ.μ. και α όροφος 298,20 τ.μ.) και έκτοτε η ανωτέρω εταιρεία έπαψε να έχει αντικείμενο εργασιών. Στη συνέχεια στις 22-10-2002 παραλήφθηκε από τα αρμόδια όργανα της Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε.Ε. Πειραιά το υπ. αριθμ. πρωτ. 114423/14-10-2002 Δελτίο Πληροφοριών, εκδοθέν από το Γ Τμήμα της Διεύθυνσης Ειδικών Οικονομικών Ερευνών της Κεντρικής Υπηρεσίας του Σ.Δ.Ο.Ε., σύμφωνα με το οποίο, κατά τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις 27-03-2002 στο δικηγορικό γραφείο του κατασχέθηκαν με την υπ. αριθμ. 9/27-03-2002 έκθεση κατάσχεσης, διάφορα ανεπίσημα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και αυτά που αφορούσαν την ανωτέρω εταιρεία. Σύμφωνα με τα ανωτέρω κατασχεθέντα έγγραφα, και ειδικότερα από τα υπ. αριθμ. 15, 16, 21, 22, 23, 38 έως 49 έγγραφα του υπ. αριθμ. γ΄ στοιχείου της έκθεσης κατάσχεσης που αφορούσαν την ανωτέρω εταιρεία, πραγματικοί ιδιοκτήτες της ανωτέρω off-shore εταιρείας είναι κατά 50%  ο.... και κατά 50% η (υπ αριθμ. 15 και 16 έγγραφα), ενώ από τα υπόλοιπα έγγραφα (21 έως και 49) ορισμένα αφορούσαν αποδείξεις καταβολής χρημάτων ως προκαταβολή για την αγορά του ανωτέρω ακινήτου και τα υπόλοιπα ήταν νομιμοποιητικά στοιχεία της εταιρείας. Ακολούθως, σύμφωνα με την ως άνω έκθεση ελέγχου, η ανωτέρω ελεγχόμενη εταιρεία δεν είχε υποβάλλει δήλωση φορολογίας εισοδήματος για τις χρήσεις 2001 και 2002, και για το λόγο αυτό, προσδιορίστηκαν τα φορολογητέα εισοδήματά της, για τη χρήση 2001 στο ποσό των 22.652.033 δραχμών από την εκμίσθωση του ανωτέρω ακινήτου και για τη χρήση 2002 στο ποσό των 3.114.388,85 ευρώ και ο Προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε.Ε. Πειραιά εξέδωσε αντιστοίχως σε βάρος της ανωτέρω εταιρείας τα υπ. αριθμ. 283/2008 και 284/2008 φύλλα ελέγχου φορολογίας εισοδήματος οικονομικών ετών 2002 και 2003, με τα οποία της επιβλήθηκαν αντιστοίχως, συνυπολογιζομένων και των σχετικών προσαυξήσεων, φόρος εισοδήματος 101.141,41 ευρώ και 3.302.809,38 ευρώ. Τέλος, στα στοιχεία του φακέλου διαλαμβάνεται και το από 12-12-2001 ιδιωτικό συμφωνητικό που είχαν κατάσχει τα αρμόδια όργανα του Γ΄ Τμήματος της Διεύθυνσης Ειδικών Οικονομικών Ερευνών της Κεντρικής Υπηρεσίας του Σ.Δ.Ο.Ε., κατά τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις 27-03-2002 στο δικηγορικό γραφείο του, σύμφωνα με το οποίο ο ανακόπτων και η σύζυγός του, όπως ρητά δηλώνεται από τον ίδιο στο ανωτέρω συμφωνητικό, ήταν ήδη, πριν από την 12-12-2001, πραγματικοί ιδιοκτήτες (beneficial owner) της ανωτέρω υπεράκτιας εταιρείας. Κατόπιν των ανωτέρω, ο Προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε.Ε. Πειραιά εξέδωσε την 3348/06-05-2008 (υπ’ αριθμ. 18/1 και 18/2 Α.Χ.Κ.) πράξη ταμειακής βεβαίωσης, με την οποία βεβαίωσε ταμειακώς σε βάρος της ανωτέρω εταιρείας το ποσά των 101.141,41 ευρώ και 3.202.809,38 ευρώ (σύνολο 3.403.950, 79) που αφορούν τον καταλογισμό φόρου εισοδήματος για τα οικονομικά έτη 2002 και 2003 και τέλος, κοινοποιήθηκε στον ανακόπτοντα η υπ' αριθμ. 4864/18-02-2010 ατομική ειδοποίηση, με την οποία ο τελευταίος κατέστη συνυπόχρεως για την καταβολή του ποσού των 4.016.269,53 ευρώ (κεφάλαιο 3.418.002 και προσαυξήσεις 598.267,24 ευρώ) που είχε βεβαιωθεί ταμειακώς σε βάρος της «........» με την 3348/2008 πράξη ταμειακής βεβαίωσης και με άλλες (υπ. αριθμ. 8730/2006, 9602/2007 και 1727/2008 και 3347/2008) πράξεις ταμειακών βεβαιώσεων.....”

“......6. Κατά της 3348/06-05-2008 (υπ αριθμ. 18/1 και 18/2 Α.Χ.Κ.) πράξης ταμειακής βεβαίωσης, κατά το μέρος που αποτελεί εκτελεστό τίτλο για τον ανακόπτοντα, ο τελευταίος άσκησε την κρινόμενη ανακοπή, όπως οι λόγοι αυτής συμπληρώνονται από το από 01-12-2010 υπόμνημα, με το οποίο αμφισβητεί τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης ατομικής ειδοποίησης, προβάλλοντας ότι παρά το νόμο κρίθηκε συνυπεύθυνος με την ως άνω εταιρεία για την καταβολή του ποσού των 4.016.269,53 ευρώ, διότι δεν υπήρξε νόμιμος εκπρόσωπος της ανωτέρω υπεράκτιας εταιρείας, ούτε στο παρελθόν ούτε κατά το χρόνο έκδοσης της ανωτέρω πράξης ταμειακής βεβαίωσης, καθόσον, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του και τα έγγραφα που προσκομίζει, νόμιμος εκπρόσωπος αντίκλητος και αντιπρόσωπος της ανωτέρω εταιρείας έως το μήνα Ιούλιο του έτους 2001 ήταν  κάτοικος Νέας Σμύρνης (οδός), και από τον Αύγουστο του έτους 2001 ο δικηγόρος, κάτοικος Αθηνών. Το καθ ου με την από 15-09-2010 έκθεση απόψεων και το από 30-11-2010 υπόμνημα, προβάλλει: α) Ότι ο ανακόπτων είναι νόμιμος εκπρόσωπος της ανωτέρω ελεγχόμενης εταιρείας, διότι με την 8446/13-04-2004 αίτησή του ζήτησε τη διοικητική επίλυση για το φορολογικό έλεγχο της εταιρείας για τα οικονομικά έτη 1995 έως 2001, υπογράφοντας ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας, και υπέγραψε ακολούθως τις σχετικές πράξεις διοικητικής επίλυσης της φορολογικής διαφοράς με την ιδιότητα του αυτή και β) ότι ο ανακόπτων και η σύζυγός του είναι οι πραγματικοί ιδιοκτήτες, κατά ποσοστό 50% έκαστος, της ανωτέρω υπεράκτιας εταιρείας και ως εκ τούτου, συνευθυνόμενοι εις ολόκληρον με τη νομική οντότητα της εταιρείας για τα χρέη της, και ζητεί την απόρριψη της κρινόμενης ανακοπής. 7. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τα όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη (2η και 3η παράγραφος της παρούσας απόφασης) και το σύνολο των προσκομισθέντων εγγράφων, κρίνει ότι ο ανωτέρω προβαλλόμενος ισχυρισμός του ανακόπτοντος πρέπει να απορριφθεί ως ερειδόμενος επί εσφαλμένης πραγματικής προϋπόθεσης, διότι ανεξαρτήτως της βασιμότητάς του και πέραν του ότι ο ανακόπτων έχει υπογράψει και αποδεχθεί ως νόμιμος εκπρόσωπος τα πρακτικά διοικητικής επίλυσης της διαφοράς για τους επιβληθέντες φόρους εισοδήματος σε βάρος της ως άνω υπεράκτιας εταιρείας για τα οικονομικά έτη 1995 έως 2001, ο ανωτέρω, σύμφωνα με την από 07-02-2008 έκθεση ελέγχου φορολογίας εισοδήματος οικονομικών ετών 2002 και 2003 και την από 15-09-2010 έκθεση απόψεων της Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε. Πειραιά, κατέστη συνυπεύθυνος για την καταβολή του ποσού των 4.016.269,53 ευρώ, κατά τις διατάξεις των άρθρων 15 παρ.1 και 16 παρ.1 του ν. 3091/2002, και του κοινοποιήθηκε η προσβαλλόμενη ατομική ειδοποίηση, λόγω της ιδιότητα του ως παρένθετου προσώπου- πραγματικού ιδιοκτήτη (beneficial owner) της ελεγχόμενης εταιρείας, και όχι λόγο της ιδιότητάς του ως νομίμου εκπροσώπου της ανωτέρω εταιρείας....”

Εν κατακλείδι και περί του γεννεσιουργού λόγου του φαινομένου, πρέπει να λεχθεί ότι αυτό έχει έντονες πολιτικές και εν γένει κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις, αντικατοπτρίζοντας ουσιαστικά την αντιπαλότητα του κρατικού στοιχείου με τον κόσμο της διεθνοποιημένης αγοράς, στα πλαίσια της διαμάχης για επικράτηση της μιας πλευράς έναντι της άλλης. Επιμέρους διαδικαστικές δικλείδες και νομικά τεχνάσματα δεν αποτελούν στην ουσία άρρηκτη ασφάλεια αλλά η τελευταία εξασφαλίζεται μέσω προφορικών συμφωνιών προς την κατεύθυνση εναρμονισμένης συμπεριφοράς των εμπλεκομένων να αποκρύψουν τις συναλλαγές αντί να φανερώσουν αυτές. Εξάλλου, όσο ευχερώς και αν αλλάζουν χέρια οι μετοχές μιας εξωχώριας εταιρείας, ειδικά στις οργανωμένες και προηγμένες έννομες τάξεις, ο εντοπισμός των αληθινών δικαιούχων είναι περισσότερο από θεωρητικά δυνατός, έστω κι αν η απόδειξη ασφαλώς, ως λέχθηκε ανωτέρω, αποτελεί πάντα ένα σκόπελο που δεν ξεπερνιέται εύκολα. Παράλληλα, η αποφυγή ενός φόρου δια της ευχερούς μεταβίβασης μετοχών : λ.χ. κληρονομιάς, συνεπάγεται την επιβολή ενός άλλου στο πρόσωπο που λειτουργεί αντί του αληθινού δικαιούχου, παρόλο αυτά η διαδρομή του χρήματος μέσω των εταιρειών offshore είναι μεθοδευμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να επιφέρει τα λιγότερα οικονομικά βάρη στους ιδιοκτήτες αυτών. Παρά τις όποιες εξελίξεις προς συρρίκνωση του φαινομένου, κατά ρεαλιστική προσέγγιση αυτού είμαστε ακόμα μακρυά από ένα ενδεχόμενο κατασταλτικής κρατικής κατάργησης τους. Ως ανωτέρω ετέθη, έστω και να απωλέσουν την χρησιμότητα τους αυτού του είδους οι εταιρείες, το πιθανότερο είναι να αντικατασταθούν από άλλες μεθόδους, τις οποίες, σε ύστερο χρόνο, οι κρατικές αρχές θα κληθούν  να αντιμετωπίσουν. Οι εξωχώριες εταιρείες βρίσκονται στο επίκεντρο των διαφορετικών επιδιώξεων δύο διαφορετικών κόσμων, του κράτους και της αγοράς, που θέτουν ομοίως διαφορετικές αρχές ως σκοπό και τρόπο λειτουργίας τους, χωρίς να αποκλείεται η σύζευξη, όπως όταν λ.χ. επιχειρήσεις προσπαθούν κατά το μέτρο του δυνατού να εφαρμόζουν τις διατάξεις του φορολογικού δικαίου. Φυσικά υπάρχουν και πολιτικές προεκτάσεις σύζευξης πολύ πιο πολύπλοκες και πολυδιάστατες, καθώς αποτελεί εσφαλμένη αντίληψη να τεκμαίρονται ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας ως συνεχώς στεγανοί χώροι. Η συνθετική ανάλυση αυτών εκφεύγει της νομικής διάστασης του φαινομένου και άπτεται σαφώς των πεδίων της πολιτικής επιστήμης.

 

Η Επιστημονική Ομάδα της ASTbooks