Ερώτηση
890ΑΑ. Σε ποιο κωδικό στο Ε1 μπαίνει
α) αποζημίωση από τροχαίο ατύχημα
β) αποζημίωση ιδιωτικής ασφάλειας ζωής από κεφάλαιο ζωής και νοσηλεία από θάνατο του πατέρα.
Απάντηση
1. Για να απαντηθεί το πρώτο ερώτημά σας, έχει πολύ μεγάλη σημασία να γνωρίζουμε τι αφορά η συγκεκριμένη αποζημίωση. Εμείς, για πληρέστερη ενημέρωσή σας, θα σας παρουσιάσουμε όλες τις περιπτώσεις:
Περίπτωση Α.
Στην περίπτωση που οι συγκεκριμένες αποζημιώσεις αφορούν κάλυψη ζημιών, κάλυψη ιατρικών εξόδων, ηθική βλάβη κτλ, τότε σύμφωνα με τις 1008989/121/Α0012/6.2.1995 και 1092921/1790/ Α0012/23.10.2000 διαταγές, οι αποζημιώσεις που καταβάλλονται για κάλυψη υλικών ζημιών και σωματικών βλαβών, κατά πάγια διοικητική και δικαστική νομολογία δεν αποτελούν εισόδημα και συνεπώς δεν φορολογούνται και ούτε υπολογίζονται για την έκτακτη εισφορά αλληλεγγύης και αναγράφονται στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος στους κωδικούς 781/782 ως ποσά που συμβάλουν στην κάλυψη τεκμηρίων.
Περίπτωση Β.
Εάν η αποζημίωση που εισπράτει ο φορολογούμενος αφορά αποζημίωση καταβαλλομένη μηνιαίως, κατόπιν δικαστικής απόφασης ή και εφάπαξ από ασφαλιστική εταιρεία σε μισθωτό που κατέστη ανίκανος προς εργασία λόγω τροχαίου ατυχήματος, τότε έχει εφαρμογή η 1093948/1782/Α0012/7.11.2008 απόφαση του υποργείου οικονομικών η οποία ορίζει τα εξής:
“1. Κατά την έννοια και το πνεύμα των διατάξεων του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν.2238/1994), ως εισόδημα λογίζεται και φορολογείται έστω και αν δεν κατονομάζεται ρητώς στο νόμο, εφόσον υφίσταται περιοδικότητα και διαρκώς εκμεταλλεύσιμη πηγή αυτού, το αντάλλαγμα της προσωπικής εργασίας ή οι καρποί περιουσιακών στοιχείων του φορολογουμένου και όχι και κάθε άλλη προσαύξηση της περιουσίας του, εκτός εάν αυτή δυνάμει ειδικής διατάξεως νόμου λογίζεται, για την υπαγωγή στο φόρο, ως εισόδημα (ΣΤΕ 2184/1986, 588/1980, Ολ. Ν.Σ.Κ. 573/1994, 434/1992).
2. Περαιτέρω, με την 1002651/Α0012/ 11.2.2000 διαταγή, με την οποία κοινοποιήθηκε η 777/1999 Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους η οποία έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό των Οικονομικών, έγινε δεκτό ότι η αποζημίωση η σκοπούσα την ανόρθωση ορισμένης ζημίας, δηλ. ως αντικρίζουσα και καλύπτουσα την ζημία αυτή δεν υπόκειται σε φόρο εισοδήματος μη αποτελούσα πράγματι εισόδημα. Τέτοια αποζημίωση όμως δεν αποτελούν τα χρηματικά ποσά που επιδικάζονται, με δικαστικές αποφάσεις, σε ιδιώτες που ασκούν συγκεκριμένο επάγγελμα, καθόσον η αποζημίωση αυτή, ως αντικρίζουσα την απώλεια του εισοδήματός τους λόγω της ανικανότητας τους προς εργασία (διαφυγόν κέρδος) που επήλθε από τον τραυματισμό τους σε τροχαίο ατύχημα, δεν χάνει τον χαρακτήρα της ως φορολογητέου εισοδήματος, για τον λόγο ότι, κάθε φορά παρίσταται ανάγκη εκδόσεως σχετικής δικαστικής απόφασης προς επιδίκαση και προσδιορισμό του ποσού της εν λόγω απαιτήσεως για καταβολή αποζημιώσεως(ΣΤΕ 1121/1994).
3. Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 14 του ΚΦΕ, μεταξύ των άλλων ορίζεται ότι με την επιφύλαξη των διατάξεων της περίπτωσης γ' της παρ. 4 του άρθρου 45, φορολογούνται αυτοτελώς, εξαντλουμένης της φορολογικής υποχρεώσεως, τα ποσά των αποζημιώσεων που καταβάλλονται στους δικαιούχους με βάση:
α. το άρθρο 1 του β.δ.16/18 Ιουλίου 1920 (ΦΕΚ 158 Α')
β. τον ν.2112/1920 (ΦΕΚ 67 Α')
γ. το άρθρο 94 του ν.δ. 3026/1954 (ΦΕΚ 235 Α')
Ο φόρος υπολογίζεται, με βάση την παρακάτω κλίμακα:
Κλιμάκιο αποζημίωσης (ευρώ) Φορολογικός συντελεστής
(%)
0 - 60.000 0%
60.001 - 100.000 10%
100.001 - 150.000 20%
150.001 και άνω 30%
Ο φόρος παρακρατείται κατά την πληρωμή της αποζημίωσης στον δικαιούχο. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 45, οι διατάξεις αυτής της περίπτωσης εφαρμόζονται αναλόγως και για κάθε εφάπαξ αποζημίωση που παρέχεται από οποιονδήποτε φορέα και για οποιονδήποτε λόγο διακοπής της σχέσης εργασίας ή άλλης σύμβασης, η οποία συνδέει τον φορέα με τον δικαιούχο της αποζημίωσης. Αν το ποσό που καταβάλλεται στον δικαιούχο της αποζημίωσης υπερβαίνει εκείνο που πρέπει να του καταβληθεί, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, το συνολικό ποσό της αποζημίωσης που καταβάλλεται φορολογείται σύμφωνα με την πιο πάνω κλίμακα.
4. Εξάλλου, με την 1031657/568/Α0012/ΠΟΛ.1111/5.5.1999 διαταγή, με την οποία κοινοποιήθηκε η 152/1999 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό Οικονομικών, έγινε δεκτό ότι η αποζημίωση που καταβάλλεται σε εργαζόμενο λόγω ατυχήματος εκ βίαιου συμβάντος, με βάση τις διατάξεις του ν.551/1915, υπάγεται σε φορολογία με βάση τα ειδικότερα οριζόμενα από τις προαναφερόμενες διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 14 του ΚΦΕ.
5. Κατόπιν των ανωτέρω, από όσα αναφέρετε στην επιστολή σας και από τις επισυναπτόμενες με αυτή σχετικές δικαστικές αποφάσεις, προκύπτει ότι τα χρηματικά ποσά που σας επιδικάζονται και αναπροσαρμόζονται κάθε φορά, με δικαστική απόφαση, ως αποζημίωση λόγω της ανικανότητας σας προς εργασία (αναπηρία 67% και πάνω), η οποία επήλθε από σοβαρό τραυματισμό σας σε τροχαίο ατύχημα κατά την εκτέλεση της εργασίας σας, αποτελούν εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και φορολογούνται με τις γενικές διατάξεις του ΚΦΕ. Και τούτο καθόσον η αποζημίωση αυτή αντικρίζει την απώλεια του εισοδήματος σας, λόγω της επελθούσης ανικανότητας σας προς εργασία γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τον τρόπο υπολογισμού της(αποδοχές, επιδόματα κ.λπ., με βάση την κατά τα κρινόμενα έτη συλλογική σύμβαση εργασίας, που θα λαμβάνατε εάν ήσασταν ικανός προς εργασία, από τα οποία αφαιρείται το ποσό της αναπηρικής σύνταξης που σας καταβάλλει το ΙΚΑ).
Επίσης, οι τόκοι που επιδικάζονται με τις πιο πάνω αποφάσεις αποτελούν εισόδημα από κινητές αξίες, υπάγονται σε φόρο με τις γενικές διατάξεις της φορολογίας εισοδήματος και κατά την καταβολή τους ενεργείται παρακράτηση φόρου με συντελεστή 20% από τον καταβάλλοντα αυτές. Ο φόρος αυτός λαμβάνεται υπόψη κατά την εκκαθάριση του εισοδήματος της φορολογικής σας δήλωσης και εκπίπτει από τον φόρο που αναλογεί στο συνολικό καθαρό εισόδημα σας ή επιστρέφεται, κατά περίπτωση.
Επισημαίνεται ότι οι 1008989/121/Α0012/6.2.1995 και 1092921/1790/ Α0012/23.10.2000 διαταγές μας, τις οποίες επικαλείσθε στην επιστολή σας, αναφέρονται για αποζημιώσεις που καταβάλλονται για κάλυψη υλικών ζημιών και σωματικών βλαβών, οι οποίες κατά πάγια διοικητική και δικαστική νομολογία δεν αποτελούν εισόδημα.
Ακόμη, σε περίπτωση εφάπαξ αποζημίωσης σας, από τον υπόχρεο φορέα για τον πιο πάνω λόγο, με βάση σχετικές νομοθετικές διατάξεις που προβλέπουν αυτή την ρύθμιση, αυτή θα υπαχθεί σε φόρο με βάση τις προαναφερόμενες διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 14 του ΚΦΕ,και επέρχεται εξάντληση της φορολογικής σας υποχρέωσης.”
2. Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα σας, σύμφωνα με την ΠΟΛ.1001/2.1.1996, προβλέπονται τα εξής:
“Σας κοινοποιούμε τη με αριθμό 720/1995 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Δ' Τμήμα) η οποία έγινε δεκτή από τον κ. Υφυπουργό των Οικονομικών και παρακαλούμε για την εφαρμογή της. Με τη γνωμοδότηση αυτή, γίνεται δεκτό ότι, η σύμβαση ασφάλειας ζωής δεν θεωρείται ούτε δωρεά εν ζωή ούτε δωρεά αιτία θανάτου αλλά θεωρείται κατά πλάσμα δικαίου από το φορολογικό νόμο, ως δωρεά και εξαρτάται από την αναβλητική αίρεση του θανάτου του κληρονομουμένου. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να συνυπολογίζεται στην αιτία θανάτου κτήση και σε περίπτωση που καταβάλλεται αποζημίωση η οποία προέρχεται από περισσότερα συμβόλαια ασφάλειας ζωής του δικαιοπαρόχου, τότε τα ποσά αυτά συνυπολογίζονται αθροιστικά στην αιτία θανάτου κτήση.”
3. Περαιτέρω, σύμφωνα με τις οδηγίες που έχει εκδώσει το Υπουργείο για τη συμπλήρωση του εντύπου Ε1, ισχύουν τα εξής:
“Κωδικοί 781-782.
(……..)
Γράψτε τα ποσά από δάνεια, κέρδη από λαχεία, δωρεές ή γονικές παροχές χρηματικών ποσών που έγιναν στη χρήση 2012 σε σας, τη σύζυγό σας κτλ. για τις οποίες (δωρεές ή γονικές παροχές) η οικεία φορολογική δήλωση έχει υποβληθεί μέχρι λήξη του έτους στο οποίο πραγματοποιήθηκε η σχετική δαπάνη, δηλαδή μέχρι 31.12.2012. Επίσης, γράψτε και τα ποσά που δε θεωρούνται εισόδημα (π.χ. απoζημίωση για ατύχημα κτλ.).Για τα χρηματικά ποσά από δάνεια που έχει συνάψει ο φορολογούμενος απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο ή ιδιωτικό έγγραφο με βέβαιη χρονολογία, που να αποδεικνύει τη σύναψη δανείου και τα χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν στη χρήση 2012”
4. Συμπέρασμα:
Σχετικά με το πρώτο ερώτημα:
- Εάν ισχύει η περίπτωση Α, η αποζημίωση από ατύχημα μπαίνει στους κωδικούς 781-782.
- Εάν ισχύει η περίπτωση Β, η αποζημίωση θεωρείται εισόδημα. Εάν καταβάλλεται εφάπαξ, φορολογείται ως αποζημίωση σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές της §1 του άρθρου 14 του ΚΦΕ. Εάν καταβάλλεται περιοδικώς, φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του ΚΦΕ.
Σχετικά με το δεύτερο ερώτημα, η αποζημίωση λόγω θανάτου δηλώνεται στους κωδικούς 781-782.
Η ομάδα της AST BOOKS.